यशस्विनी रेखा सत्फुल सोनवणे,

 आदिशक्ती तू, प्रभूची भक्ती तू

झाशीची राणी, मावळ्यांची भवानी तू,

प्रयत्नांना लाभलेली उन्नती तू,

आजच्या युगाची प्रगती तू…

Happy Women’s Day!!

आज आंतरराष्ट्रीय महिलादिनाचे औचित्य साधून, प्रत्यक्ष कार्यक्षेत्रांत जाऊन , विविध महिला उद्योजकांसोबत चर्चा करून, त्यांचे अनुभव जवळून अनुभवून त्यावर लिहिलेल्या जवळपास २५ यशस्वी स्त्री उद्योजकांवरच्या 'यशस्विनी' या नितांतसुंदर पुस्तकाचं प्रकाशन होतंय आज पुण्यात. 8 th March 2023 at Lemon Tree, Pune Station, Pune येथे होत आहे

On the occasion of International women’s Day, ‘Yashaswini’ a Book launch of 25 Sucessful women entrepreneurs wrote by Ms Seema Kamble.

या पुस्तकामध्ये रेखा सत्फुल सोनवणे, यांच्या व्यवसायाच्या वाटचालीबद्दल यांच्या बद्दल थोडी माहिती सांगितली आहे

कम्प्युटर प्लॅनेट रेखा सोनवणे

यशस्विनी

कम्प्युटर प्लॅनेट, रेखा सोनवणे गेल्या काही वर्षात टीव्हीवर अनेक शोधकथांवर गुन्हेगारी शोधांवर आधारित मालिका पाहिल्या कोणत्यातरी गुप्त कॅमेऱ्यामुळे रहस्याची उकल होते हे पाहताना खूप गंमत वाटायची नंतर सोसायटीत दुकानांमध्ये सार्वजनिक ठिकाणी हे कॅमेरे बसवले जातात इतपत काय तो आपला संबंध पण आपल्यासारख्या साधारण दिसणारी बाई मात्र हे कॅमेरे हाताळते नवे त्याचा व्यवसाय करते हे समजल्यावर फार विलक्षण वाटते या अशा आगळ्या वेगळ्या क्षेत्रात काम करणारी उद्योजिका म्हणजेच रेखा सतफुल सोनवणे रेखा पुण्यातच लहानाची मोठी झाली कोरेगाव पार्क भागातील अगदी सामान्य कुटुंबात तिचा जन्म झाला तिचे वडील रिक्षाचालक तर आई गृहिणी महानगरपालिकेच्या शाळेत प्राथमिक शिक्षण झाल्यानंतर माध्यमिक शिक्षणासाठी ती आगरकर हायस्कूल मध्ये गेली वाडिया कॉलेजमधून तिने आपले कला शाखेतील पदवीधर पदवीचे शिक्षण पूर्ण केले घरची परिस्थिती बेताची असल्यामुळे घरी शिक्षण घेऊन तिने आपले कॉलेज शिक्षण पूर्ण केले घरची पालकांची परिस्थिती मुलीने

लवकर मोठा बनण्यास जबाबदार होण्यास भाग पाडते रेखाला लहान वयात परिस्थितीचं भान आलं होतं म्हणून तिने हातात पदवी येतात दहाड इन्स्टिट्यूट मध्ये काम करण्यास सुरुवात केली मुलीचे लग्न झाले

की पालकांना मोठ्या जबाबदारीतून मोकळं झाल्यासारखे वाटते ते गरीब असतील तर हे फार गरजेची बाब ठरते रेखाने आई-वडिलांची त्याला अपवाद नव्हते त्यांनी आपल्या मुलीचे लग्न लवकरात लवकर करून देण्याची घाई झाली होती एम ए झालेल्या रेखाचे सत्फुल सोनवणे या उमद्या तरुणांशी लग्न झाले

रेखाच्या सासरी व्यवसायाचे वातावरण होते सतफुल संगणक दुरुस्ती आणि त्यासंबंधीचे कामे करत होते पण त्यांना त्या क्षेत्रात काहीतरी वेगळे करायचं पाहिजे असं मनापासून वाटत होते रेखाला ही आपण काही व्यवसायात पाहिजे असं वाटत होते दोघेही अशा संधीच्या शोधात होते एका आंतरराष्ट्रीय व्यवसाय प्रदर्शन चालू होते सोनवणे संगणकाचे वेगवेगळे सुट्टे भाग आणण्यास वरचेवर मुंबईला जात असत रेखा आणि सत्फुल दोघेही ते प्रदर्शन बघण्यासाठी जात असे तिथे अनेक वेगवेगळ्या गोष्टी बघून ते हरवून गेले होते एका स्टॉलवर एक व्यक्ती विविध वस्तू विकत होता त्यात पेन होतं पेनामध्ये कॅमेरा होता त्या व्यक्तीकडून एक पेन विकत घेतला अत्यंत वशिष्ठ पूर्ण असे त्या पेनामध्ये कॅमेरा बसवला होता दोघांनीही काहीतरी वेगळं गवसल्याने वाटत होतं सुरुवातीला एक पेन घेतला आणि अशा अनेक पेन पुण्यात विकण्यास सुरुवात केली. हळूहळू जाहिरात करून पेन अशा वेगवेगळ्या वस्तू आणायच्या विकायचा सपाटाच त्यांनी लावला या गुप्त कॅमेरा चे काम कसे चालते याची गरज ओळखून याची गरज कोणाला आहे दुरुस्ती करता येते का इत्यादी गोष्टीचे प्रशिक्षण घेतले व कस्टमरच्या गरजेनुसार त्याला त्याच्या वस्तूमध्ये कॅमेरा किंवा ऑडिओ बसून देण्याचा व्यवसाय करू लागले हळूहळू व्यवसायाची माहिती घेऊन दोघांनी प्रत्यक्ष कामाला सुरुवात केली GITO जितो नावाचा स्वतःचा ब्रँड प्रस्थापित स्थापित केला

या व्यवसायात वेगवेगळे प्रॉडक्ट वापरले जातात यामध्ये स्पाय कॅमेरा कस्टमाईजर कॅमेरा, सेल्फ डिफेन्स डिवाइस सेफ्टी स्प्रे, स्टंट गन बुलेटप्रूफ जॅकेट जीपीएस ट्रॅकर, व्हॉइस रेकॉर्डर व कॉर्पोरेट गिफ्टिंग अशा विविध प्रोडक्टची माहिती करून त्या वस्तूचे सुट्टे भाग जोडून देण्याचे प्रशिक्षण त्यांनी घेतले यातील बऱ्याच वस्तूचे सुट्टे भाग आयात करून त्याची जुळणी असेंबल केली जाते

गुन्हा उकल करण्यासाठी सीआयडी , पोलीस , सर्वसामान्य व्यक्ती यांनाही याची गरज लागते रेल्वेमध्ये सुरक्षेसाठी तसेच शासकीय लोकांसाठी , नॉर्मल लोकांसाठी ऑफिस साठी घरासाठी कामगारावर लक्ष ठेवण्यासाठी या वस्तूचा उपयोग केला जातो

शासकीय निवेदिता प्रक्रियेत लक्ष ठेवण्यासाठी याची गरज असते सुरुवातीला त्यांनी साऱ्या वस्तूचे तांत्रिक ज्ञान प्राप्त करून घेतले हळूहळू त्याची विक्री वाढली अनेक ठिकाणी प्रदर्शन मुळे या वस्तूची मागणी वाढली

या सर्व प्रवासात सतफुल यांच्याबरोबर रेखा ही व्यवसायात लक्ष देत होती ती सुद्धा स्पाय कॅमेऱ्याच्या सर्व उत्पादनाचे प्रोडक्सचे तांत्रिक शिक्षण प्रशिक्षण घेत होती हळूहळू ती सुद्धा वस्तूची जुळणी करायला शिकली स्वतंत्र पणे व्यवहार करू लागली ग्राहकांच्या गरजेनुसार वेगवेगळ्या तऱ्हेने प्रोडक्टची जुळणी करायला शिकली एखांदी वस्तू आणली तर ती रेखा ती वस्तू पूर्णपणे उघडून तिचे सर्व सुट्टे करून बघत असे कारण जर एखादी वस्तू आपल्याकडे दुरुस्तीला आली तर तिची माहिती आपल्याला असली पाहिजे असा तिचा विचार रेखा स्वतंत्रपणे काम करू लागली ग्राहकांशी बोलणे त्यातून त्यांची नेमकी गरज समजून घेणे हे करताना त्यांच्या गरजेप्रमाणे त्यांच्यासाठी काय योग्य राहील याचे मार्गदर्शन करू लागली

त्यांच्या प्रोडक साठी काय लागणार आहे त्यासाठी किती खर्च येईल अशा अगदी बारीक सारीक पण अतिशय महत्त्वाच्या बाबी ती ग्राहकांशी चर्चा करून सांगू लागली रेखा कडे उत्पन्नाचे फक्त पुण्यात किंवा महाराष्ट्रात विकले जात नाही तर महाराष्ट्र बाहेरही त्याची मागणी आहे व काही काही वेळेस ते प्रॉडक्ट बाहेरच्या देशात सुद्धा गेले आहेत राजस्थानमध्ये काही उत्पन्न अँटीकरप्शनला विकली गेली उडमपूर मध्ये

भारतीय सैनिकांना एक विशेष प्रकारचे उपकरण बनवून हवे होते ते रेखाने एका दगडामध्ये कॅमेरा असेंबल बनवून करून दिला हे उत्पादन देशाच्या सुरक्षेसाठी वापरले गेले याचा रेखाना प्रचंड अभिमान आणि आनंद वाटतो जवळपास बरेच उत्पादनाची ऑर्डर त्यांनी पूर्ण केली आपलं तांत्रिक ज्ञान अद्यावत करण्यासाठी रेखा आणि बाहेरच्या देशात प्रदर्शनासाठी भेट देत असतात

ते आत्तापर्यंत दुबई ,चीन, हॉंगकॉंग , तैवान या देशांमध्ये कामानिमित्त प्रवास करत असतात राष्ट्रीय आंतरराष्ट्रीय स्तरावर गुप्त कॅमेऱ्याची नवीन शोध नवीन तंत्रज्ञान विकसित होतं त्याची माहिती ते सतत घेतात सुरुवातीला तांत्रिक कारागिरावरती अवलंबून राहिल्यामुळे काही ऑर्डर्स गमवाव्या लागल्या फसगत ही झाली त्यातून स्वतःचे स्वतःला कायम अपडेट ठेवण्याचे व शिकत राहण्याचे धडा त्यांनी घेतला रेखाकडे अनेक ग्राहकांचे किस्से आहेत वेगवेगळ्या कारणासाठी त्यांचा कॅमेऱ्यांचा उपयोग केला जातो

एकदा एका गृहस्थाने पोलिसात तक्रार केली की त्यांची पत्नी त्यांना मारहाण करते छळ करते परंतु कोणताही पुरावा नसल्यामुळे त्यांना ते सिद्ध करता येत नव्हते त्या गृहस्थांना त्यांच्या घरात एक छोटासा हिडन कॅमेरा बनवुन दिल्यामुळे त्या गृहस्थाची पत्नीकडून होणारा छळ त्या कॅमेरात बंदिस्त झाला पुरावा सादर असल्याने गृहस्थाला न्याय मिळाला

दुसरा एक प्रसंग रेखाने सांगितला असा एक शाळकरी मुलीला अतिशय वाईट प्रसंगाला समोर जावे लागत होते तिचे शिक्षक काही गैरवर्तन करत होते मुलीच्या दप्तरात कॅमेरा बसवल्यामुळे या गोष्टीचा उकल झाली व पुरावा मिळाला अशा वेळी कामाचे चीज झाले असे वाटते

उदमपूर मधून भारतीय सैन्याची ऑर्डर पूर्ण केल्याचं समाधान रेखाला वाटते

याबरोबर रेखा कॉर्पेटिंग कॉर्पोरेट गिफ्टिंगचे काम करून देते कॉर्पोरेट गिफ्टिंगला लागणाऱ्या वस्तू ते देतात उदाहरणार्थ गुलाब वर फोटो प्रिंट करणे लोगो प्रिंट करणे कोणत्याही व्यक्तीचा वाढदिवस असेल तर अशी ऑर्डर येते त्यासाठी तिने मशीन विकत घेतली नाही कॉर्पोरेट गिफ्टिंग साठी वेगळे उत्पादन रेखा उपलब्ध करून देते कस्टमाईज कॉर्पोरेटिंग गिफ्टिंग साठी अनेक जसे पेन ड्राईव्ह ,पॉवर बँक इलेक्ट्रॉनिक वस्तू ते देतात

असे अनेक अडथळ्यांवर मात करावी लागली जिद्दीने तिने ते मशीन आणून स्वतंत्रपणे व्यवसाय सुरू केला रेखाचा स्वभाव अतिशय शांत आहे शिकण्याची वृत्ती असल्यामुळे कोणत्याही प्रकारचं तांत्रिक ज्ञान नसतानाही ती शिकत गेली रेखा अजून व्यवसायात बारकावे शिकत आहे या व्यवसायामुळे तिच्या व्यक्तिमत्त्वाला अनेक बदल झाले

मार्केटिंग कौशल्य शिकता आले हळूहळू व्यवसायात लागणारी निर्णय क्षमता आत्मसात केली व्यवसायाच्या निर्णयामध्ये तिच्या तिचा बरोबरचा वाटा आहे तिने अनेक गव्हर्मेंट ची ऑर्डर सुद्धा कम्प्लीट केले आहेत त्यांनी रेल्वेसाठी, टाटा ,साठी सीआयडी साठी वकिलांसाठी ,पोलीस ,सैन्य , भारत फोर्स फिनोलेक्स, शॉप ,नगरसेवक , सदन कमांड अशा विविध एजन्सी आणि विविध स्तरातील व्यक्तींना त्यांना रेखाने कंपनीने सेवा व प्रोडक्ट पुरवले आहेत

आपल्या उत्पादनाचा डेमो प्रत्यक्ष दाखवण्यासाठी रेखा स्वतः त्या ठिकाणी जाते अजय बायोटेक , रुबी हॉल, ससून हॉस्पिटल , शाळा कॉलेज ,हॉस्पिटल अशांसाठीही त्यांनी प्रॉडक्ट व सर्विस दिली आहे हे काम रेखा पाहते रेखा स्वतः हिडन स्पाय गुप्त कॅमेरा आणि वेगवेगळ्या वस्तू लपवणे

व काही ठिकाणी जर कॅमेरे लावले असतील तर शोधण्यासाठीही ते काम करतात त्याला डी बघिंग असे म्हणतात म्हणजे जर तुमची महत्त्वाची काही इन्फॉर्मेशन लीक होत असेल असे तुम्हाला वाटत असेल तर त्या ठिकाणी ऑडिओ किंवा व्हिडिओ लावला जातो नकळत हे शोधण्याचे काम ही ते करतात

काही सेफ्टी प्रॉडक्ट म्हणजे पेपर स्प्रे स्तन गन हे ज्वेलरी वाले व लेडीज यांच्याकडून सेफ्टी साठी त्याची मागणी असते रेल्वेच्या निवेदिता प्रक्रियेसाठी रेखाने काम केले निविद्यतासाठी डिजिटल की बनण्यापासून दस्तावेज बनवण्यापर्यंत सर्व कामे रेखाने करते

रेखाच्या या व्यवसायात सध्या स्पर्धा वाढली आहे परंतु रेखा आपल्या व्यवसायात कायमस्वरूपी काही पथ्य पाळी आहेत ती कोणतेही काम सचटीने करते आपल्या उत्पादनाचा वापर चुकीच्या कामासाठी होणार नाही याची ती पूर्ण खबरदारी घेते त्यासाठी आयडी प्रूफ व इतर गोष्टींची काळजी घेतली जाते एवढे करूनही कदाचित एखाद्या व्यक्तीने त्याचा गैर वापर केल्यास त्रास सहन करावा लागतो पोलीस यंत्रणे कडून तपासणीसाठी बोलवले जाते असा अगदी वेगळा व्यवसाय करत असताना रेखाच्या घरच्या जबाबदारी नीटकेपणाने नीटनेटकेपणाने पार पाडते घरी सासू-सासरे आहेत त्यांची काळजी घेते तिचा बारा वर्षाचा मुलगा पारस याच्या शिक्षणाकडेही तिचे पूर्ण लक्ष आहे तो लहान असताना तर त्याला सोबत घेऊन तिला कामाला जावे लागायचे रेखा अनेक गोष्टी लक्षपूर्वक आणि जिद्दीने करत राहिली याची तिच्या कुटुंबियांना कौतुक आहे

ती स्पर्धेला घाबरत नाही कस्टमर कॉर्पोरेट गिफ्टिंग मध्ये रस असल्यामुळे त्यातून अजून प्रगत प्रशिक्षण घेण्याची तिला इच्छा आहे तिला शॉपिंग खूप आवडते , आपल्याजवळ बीएमडब्ल्यू किंवा ऑडी सारखी गाडी असावी अशी तिची इच्छा आहे.

स्पाय कॅमेरा आणि कॉर्पोरेट गिफ्टिंग गिफ्टिंग च्या क्षेत्रात आपलं मोठं नाव व्हावं आणि आपली कंपनी भारतातच नव्हे तर जगात एक नंबर एकची कंपनी व्हावी असे तिचे स्वप्न आहे या प्रकारची धडपड ती सतत करते ती पाहता तिचं एक स्वप्न एक दिवस नक्की सत्यात उतरेल त्यासाठी तिला खूप खूप शुभेच्छा

लेखिका सीमा मिलिंद कांबळे ( डिक्की वूमन विंग )

त्यांचे मनापासून खूप खूप धन्यवाद व आभार

"ती आहे म्हणून सारे विश्र्व आहे

ती आहे म्हणून सारे घर आहे

ती आहे म्हणून सुंदर नाती आहेत

ती आहे म्हणून नात्यांमध्ये प्रेम आहे"

महिला दिनाच्या सर्व महिलांना खूप खूप शुभेच्छा"

कोणत्याही समाजाची प्रगती त्या समाजातील महिलांच्या प्रगतीवरून मोजता येते.

बी. आर. आंबेडकर